🏥 GEZONDHEID

Het onderscheid tussen residenten en niet-residenten op Tenerife is fundamenteel wanneer het over gezondheidszorg gaat, en het is een onderscheid dat u het best maakt vóór u het nodig heeft — niet op het moment dat u ziek bent of een ongeluk heeft gehad. De regels zijn niet ingewikkeld, maar ze verschillen wezenlijk van wat Vlamingen gewend zijn, en onwetendheid kan leiden tot onaangename financiële verrassingen of tot een situatie waarbij u niet de zorg krijgt waar u recht op heeft.

De Europese verzekeringskaart

Wie als toerist of tijdelijk verblijver naar Tenerife komt, heeft in principe recht op de Spaanse publieke gezondheidszorg via de Europese verzekeringskaart, ook bekend als de EHIC. Deze kaart wordt jaarlijks uitgereikt door uw Belgisch ziekenfonds en is geldig van 1 januari tot 31 december van het betrokken jaar. Ze geeft u toegang tot de publieke gezondheidszorg in alle EU-lidstaten, op basis van de Europese regelgeving die onderdanen van lidstaten toelaat elkaars gezondheidszorg te gebruiken in dringende gevallen. Dit is een van de vier pijlers van de Europese Unie: het vrij verkeer van personen, goederen en diensten, tewerkstelling en kapitaal.

Een praktische opmerking die u veel tijd en ergernis kan besparen: ook al bestaat de Europese verzekeringskaart inmiddels in digitale vorm op uw smartphone, neem altijd het fysieke kaartje mee. In de praktijk vragen Spaanse gezondheidscentra en ziekenhuizen negen op de tien keer om het fysieke document, en wie dat niet heeft, wordt doorgaans gevraagd om eerst een kopie te gaan maken — wat in een noodsituatie bijzonder onpraktisch is. Het kaartje is klein, past in uw portefeuille, en kan het verschil maken tussen vlotte toegang en bureaucratische vertraging.

Voor Vlamingen op vakantie of overwinteraars is het ten zeerste aangeraden om vooraf contact op te nemen met het eigen ziekenfonds om te bevestigen wat precies gedekt is tijdens een verblijf in Spanje. Nuttig is ook de website van MUTAS, de organisatie voor internationale bijstand van de Belgische ziekenfondsen, te raadplegen via mutas.be.

Publieke en private gezondheidszorg — een fundamenteel verschil met België

In België bestaat de gezondheidszorg uit één publiek netwerk, aangevuld met een privéverzekering die de eigen bijdragen en supplementen dekt — maar u gaat altijd naar hetzelfde ziekenhuis, dezelfde specialist, dezelfde huisarts, ongeacht of u publiek of privé verzekerd bent.

In Spanje is dat fundamenteel anders. Naast de publieke gezondheidszorg bestaat er een volledig parallel netwerk van privéziekenhuizen, privéklinieken en privéartsen dat volledig los staat van het publieke circuit. Wie een Spaanse privéverzekering heeft, gaat naar andere ziekenhuizen, andere artsen en andere consultatiepunten dan wie gebruik maakt van de publieke zorg. De twee systemen overlappen niet — ze bestaan naast elkaar, elk met hun eigen infrastructuur.

Dit onderscheid is cruciaal in noodsituaties. De topuniversitaire ziekenhuizen van het publieke netwerk op Tenerife zijn het Nuestra Señora de la Candelaria in de hoofdstad Santa Cruz de Tenerife en het Canarias La Laguna in La Laguna. Dit zijn de referentiecentra voor complexe ingrepen, spoedgevallen en gespecialiseerde zorg binnen het publieke systeem.

Het meest onderschatte risico is het volgende: ook als u zowel een publieke als een private dekking heeft, bepaalt niet uzelf maar de situatie ter plaatse naar welk ziekenhuis u gebracht wordt. Heeft iemand 112 gebeld? Dan komt de publieke ambulance en bent u in het publieke systeem. Heeft u of iemand anders het nummer op uw privéverzekeringsdocument gebeld? Dan komt de private ambulance en belandt u in het private netwerk. Dit klinkt logisch, maar in een acute noodsituatie — wanneer u buiten bewustzijn bent, wanneer buren of omstanders handelen, wanneer u zelf niet meer kan kiezen — kan dat verschil enorme financiële gevolgen hebben als u niet de juiste dekking heeft voor het netwerk waarin u terechtkomt.

Sla daarom het nummer van uw privéverzekering op in uw telefoon én schrijf het op een papiertje dat u bij uw identiteitskaart bewaart. En informeer uw naaste omgeving welk nummer zij moeten bellen als u zelf niet meer in staat bent dat te doen.

Twee voorbeelden uit de praktijk

Een Vlaming woont als resident op Tenerife. Hij heeft zowel toegang tot de publieke gezondheidszorg als een Spaanse privéverzekering via OCASO. Op een ochtend wordt hij wakker met hevige pijnen in zijn zij — hij vermoedt nierstenen, iets wat hij al eerder heeft meegemaakt. Hij belt zelf het nummer van zijn privéverzekering. De private ambulance arriveert en brengt hem naar het dichtstbijzijnde privéziekenhuis, waar hij snel wordt geholpen en dezelfde avond al naar huis kan.

Een andere Vlaming verblijft als niet-resident op Tenerife en is ingezetene van België. Hij heeft zijn Europese verzekeringskaart bij zich, én een aanvullende privéverzekering via DKV. Hij struikelt en breekt zijn arm. De buren, in paniek, bellen 112 — niet het DKV-nummer dat op zijn verzekeringsdocument staat. De publieke ambulance komt, en hij belandt in het publieke ziekenhuissysteem. Zijn DKV-verzekering dekt het private netwerk — maar dat is niet het netwerk waar hij nu in zit. Hij wordt correct verzorgd in het publieke ziekenhuis, maar zijn DKV-verzekering biedt in dit geval geen meerwaarde. Dit scenario geldt overigens ook voor residenten op Tenerife die in een gelijkaardige situatie terechtkomen.

De Belgische huisarts op Tenerife

Een vraag die veel Vlamingen stellen is of er op Tenerife een arts te vinden is die Nederlands spreekt en de Belgische medische cultuur begrijpt. Het antwoord is ja. Er is op dit moment één Belgische huisarts actief op Tenerife. Hij werkt zowel vanuit zijn eigen praktijk als in een privéziekenhuis waar hij consultaties houdt. De beste aanpak is hem rechtstreeks te bellen om te weten waar en wanneer u hem kan zien.

U bereikt hem op het volgende nummer: telefoon 0034 922 790 637, fax 0034 922 793 316, mobiel 0034 609 070 005.

Twee zaken zijn belangrijk om te begrijpen als achtergrond bij dit contact. Ten eerste: hoewel u op hem beroep kan doen als privéarts, zal hij u niet worden toegewezen vanuit de publieke gezondheidszorg als u op Tenerife komt wonen. Het publieke systeem kent zijn eigen huisartsen toe op basis van uw adres en uw inschrijving — u heeft daarin geen keuze. Ten tweede: wie geen rijksinwoner meer is van België en geen bijdragen meer levert via arbeid of pensioen, verliest op termijn zijn rechten in de Belgische sociale zekerheid. Dat betekent dat u niet zomaar meer terecht kan bij uw vertrouwde Belgische huisarts of specialist wanneer u in België op bezoek bent — tenzij u gepensioneerd bent en uw Spaanse sociale zekerheid correct heeft geregeld.

Medische centra voor niet-residenten

Wie als toerist of overwinteraar op Tenerife verblijft en medische hulp nodig heeft maar niet dringend genoeg voor de spoeddienst, kan terecht in een centro médico — een medisch centrum dat tot het publieke netwerk behoort. U heeft er enkel uw Europese verzekeringskaart en uw identiteitskaart nodig. Het gebruik is gratis. U hoeft niet naar het centrum te gaan dat verbonden is aan uw verblijfsadres — u mag naar het dichtstbijzijnde centrum gaan. Sommige centra zijn 24 uur op 24 en 7 dagen op 7 bereikbaar. Het dichtstbijzijnde centro médico vindt u via Google door uw locatie in te tikken samen met de zoekterm centro médico.

De toegewezen arts voor residenten — de médico de cabecero

Wie op Tenerife als resident woont, heeft in principe recht op een toegewezen huisarts binnen het publieke systeem, de médico de cabecero. Maar die arts wordt u niet automatisch toegewezen bij de aanvraag van uw residentie. U moet zelf de inschrijving regelen bij de Spaanse Sociale Zekerheid, en daarvoor heeft u uw padrón nodig én een specifiek document van uw Belgisch ziekenfonds dat bevestigt dat u in België recht had op sociale zekerheid — en waarmee u naadloos overstapt naar het Spaanse systeem.

De werking van de médico de cabecero verschilt op meerdere vlakken van wat Vlamingen gewend zijn. Afspraken maakt u telefonisch of online, en u krijgt doorgaans de volgende werkdag een tijdstip. De arts zit in het gezondheidscentrum en komt niet aan huis. Hij of zij spreekt doorgaans uitsluitend Spaans, heeft per consult maximaal een twintigtal minuten, en heeft niet de persoonlijke therapeutische en vertrouwensrol die de Belgische huisarts traditioneel vervult. U kunt uw arts niet kiezen — u wordt toegewezen op basis van uw padrón-adres, en als u verhuist en uw padrón wijzigt, verandert uw toegewezen arts mee. Bovendien kan de arts zelf ook wisselen, omdat hij of zij als ambtenaar periodiek een andere werkplek toegewezen kan krijgen.

Toch functioneert het systeem in de praktijk efficiënt. In negen op de tien gevallen slaagt de médico de cabecero erin om u correct te helpen binnen de beschikbare tijd. Het is een andere aanpak dan wat u in België gewend bent, maar wie er eenmaal aan gewend is, ervaart het als het nieuwe normaal.

Belgische resident in Spanje zonder rechten in de Belgische sociale zekerheid

Voor wie definitief naar Tenerife is verhuisd en zijn Spaanse sociale zekerheid correct heeft geregeld, geldt het volgende: consultaties bij een Belgische huisarts of een huisartsenpost worden in principe volledig terugbetaald door de Spaanse sociale zekerheid — maar enkel in gevallen van nood, wanneer u tijdelijk in België verblijft. Het gaat nadrukkelijk niet om geplande consultaties of niet-dringende ingrepen.

De Europese verzekeringskaart die u als Spaanse resident nodig heeft om in België zorg te kunnen ontvangen, vraagt u niet aan bij uw Belgisch ziekenfonds — dat doet u bij uw Spaans centro médico. Dit is een detail dat velen over het hoofd zien, met als gevolg dat ze bij aankomst op de Belgische spoeddienst een borgsom moeten betalen omdat ze de juiste documenten niet bij zich hebben.

Apotheek op Tenerife

Een van de meest praktische aandachtspunten voor wie naar Tenerife reist of er langer verblijft, is de medicatiekwestie. Het advies is eenvoudig en ondubbelzinnig: neem voldoende medicatie mee vanuit België, en beperk u niet tot enkel een voorschrift.

Er zijn meerdere redenen voor dit advies. Ten eerste is een Belgisch voorschrift in een Spaanse apotheek in principe niet geldig, tenzij het een internationaal voorschrift betreft. Omgekeerd is een Spaans voorschrift in België doorgaans wel bruikbaar. Een Spaanse arts kan een Belgisch voorschrift hernemen en opnieuw uitschrijven, maar dat vergt een consultatie, tijd en soms ook kosten. Ten tweede zijn de medicamenteuze dosissen in Spanje niet altijd identiek aan die in België — hetzelfde geneesmiddel kan in een andere verpakking, onder een andere naam of in een andere concentratie beschikbaar zijn, wat verwarring kan veroorzaken. Ten derde is het via de post of via koeriersdiensten zoals DHL versturen van medicatie vanuit België naar Tenerife niet toegelaten — dit wordt geweigerd en valt op. De eenvoudigste en betrouwbaarste oplossing blijft dan ook: bespreek uw verblijf met uw arts in België, vraag een voorraad aan die voldoende is voor de duur van uw verblijf met een kleine marge, en neem die mee in uw bagage.

Op Tenerife zelf zijn er genoeg apotheken, ook op zaterdag en zondag tot 22 uur. Wie een apotheek met lange openingstijden zoekt, tikt in via Google de zoekterm farmacia 24 horas in, samen met zijn locatie. Wie op zoek is naar een apotheker van wacht buiten de normale openingstijden, zoekt op farmacia de guardia. Overdag is het zelden nodig om een apotheek van wacht te zoeken, want er is normaal gezien altijd wel een apotheek in de buurt die tot 's avonds open is.

In de hoofdstad Santa Cruz de Tenerife is de Farmacia Viera y Clavijo een betrouwbaar adres met lange openingstijden, ook in het weekend tot 22 uur. Heeft u een voorschrift voor een specifiek geneesmiddel? Bel dan vooraf om te bevestigen dat het middel in voorraad is — zo vermijdt u een verplaatsing voor niets. Heeft u hulp nodig bij het vertalen van een voorschrift of bij het telefonisch contacteren van een apotheek? Neem contact op met uw ViW-vertegenwoordiger — we helpen u graag verder.

Een overzicht van de apotheken van wacht in de hoofdstad, beschikbaar gesteld door de Orde van Apothekers van Santa Cruz de Tenerife, vindt u via de website farmaciatenerife.com. Dit overzicht is echter beperkt tot de hoofdstad. Wie buiten Santa Cruz verblijft, doet er goed aan ook via Google te zoeken naar de dichtstbijzijnde farmacia, of ons te contacteren voor hulp.

Wie een ervaring wil delen of vragen heeft over gezondheidszorg of apotheek op Tenerife, kan ons steeds bereiken via de contactpagina. We proberen iedereen zo goed mogelijk verder te helpen.